Make your own free website on Tripod.com

โรคตับอักเสบ เอ (Hepatitis A)
ICD-10: B15

โรคตับอักเสบ เอ เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ เอ ผู้ป่วยที่ติดเชื้อโรคนี้ เมื่อหายแล้วจะมีภูมิคุ้มกันเกิดขึ้น ในเด็กส่วนมากจะเป็นแบบไม่มีอาการหรือมีอาการน้อย อาการจะเป็นมากตามอายุที่เพิ่มขึ้น อัตราตายของโรคอยู่ระหว่างน้อยกว่าร้อยละ 0.1 ในเด็กเล็ก และระหว่างร้อยละ 0.1-0.4 ในเด็กโตหรือผู้ใหญ่ สำหรับประเทศที่กำลังพัฒนา โรคตับอักเสบ เอ มักพบในเด็กเล็ก ประเทศที่พัฒนาแล้วหรือกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว อุบัติการณ์ของโรคนี้ในเด็กเล็กจะลดน้อยลง ในเด็กโตและในผู้ใหญ่ อาการจะรุนแรงมากกว่าในเด็กเล็ก ไวรัสตับอักเสบ เอ มีชนิดเดียว (serotype) ผู้ที่เคยติดเชื้อหรือมีภูมิต้านทานต่อไวรัสตับอักเสบ เอ แล้วจะไม่เป็นตับอักเสบ เอ อีก

สาเหตุ

เกิดจากเชื้อไวรัส Hepatitis A (HAV) จัดอยู่ใน family Picornaviridae

การติดต่อ

เชื้อไวรัสจะถูกขับถ่ายออกมากับอุจจาระของผู้ป่วย และถ่ายทอดไปยังผู้อื่นโดยการรับประทานเอาเชื้อไวรัสที่ปนเปื้อนในน้ำดื่ม อาหาร เข้าไปในร่างกาย นอกจากนี้ยังพบว่าเลือดของผู้ป่วยในช่วงที่มีไวรัสอยู่ในกระแสเลือด สามารถทำให้เกิดโรคได้

ระยะฟักตัว

15-50 วัน (โดยเฉลี่ย 28-30 วัน)

แหล่งรังโรค

คนและลิงชิมแปนซี

อาการและอาการแสดง

อาการจะเริ่มด้วย อ่อนเพลีย มีอาการนำคล้ายไข้หวัดใหญ่ ประมาณ 2-3 วันต่อมา เริ่มมีอาการเบื่ออาหาร คลื่นไส้อาเจียน อาจมีไข้ ปัสสาวะสีเข้ม ปวดท้องบริเวณชายโครงขวา ตัวเหลืองและตาเหลือง อุจจาระในผู้ป่วยบางคนมีสีซีด การตรวจร่างกายพบว่ามีดีซ่าน ตับโตและเจ็บ การตรวจทางห้องปฏิบัติการ SGOT, SGPT เพิ่มสูงขึ้น bilirubin เพิ่มสูงขึ้นและมี relative lymphocytosis อาการส่วนใหญ่จะหายได้เองใน 4 สัปดาห์ มีส่วนน้อยที่อาจเกิดอาการแทรกซ้อน

ความคงทนของไวรัสตับอักเสบ A

  • ถ้าปนเปื้อนอาหารจะสามารถอยู่ในตู้เย็นได้หลายเดือน
  • เชื้อตับอักเสบ A คงทนต่อน้ำทะเล (3%NaCl)
  • ความร้อนที่ทำลายเชื้อตับอักเสบ A ได้ ต้องมากกว่า 80 องศาเซลเซียส
  • ไมโครเวฟสามารถฆ่าเชื้อตับอักเสบ A ได้

การให้ภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบ A

  1. passive antibody รบกวนการสร้างภูมิคุ้มกันสำหรับวัคซีนตับอักเสบ A แม้จะเป็นวัคซินชนิดเชื้อตาย
  2. ไม่ได้ผลถ้าให้วัคซีนเมื่ออายุน้อยกว่ากว่า 2 ปี
  3. เชื้อตับอักเสบ A มีเพียง Serotype เดียว ฉีดวัคซีนเข้ากล้ามเพียง 2 ครั้ง
  4. Immuno Globulin ชนิดรวมจากประเทศที่เจริญแล้วมีภูมิคุ้มกันสำหรับตับอักเสบ A ต่ำ
  5. Hyperimmunoglobulin 2 ml ในผู้ใหญ่ เริ่มป้องกันโรคได้ในวันที่ 4 ป้องกันได้นานกว่า 3 เดือน ใช้ระดับ > 20mIU/ml เป็นระดับที่ป้องกันโรคได้
  6. Inactivated Hepatitis A vaccine (Havrix)SKB, (Epaxal)Berna, (VAQTA)MSD, (Avaxim)Pasteur

คำแนะนำสำหรับประชาชน

  1. ควรรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคล ในเรื่องการรับประทานอาหารและน้ำที่สะอาด ถูกสุขลักษณะ และทำให้สุก การล้างมือก่อนรับประทานอาหารและหลังถ่ายอุจจาระ
  2. ดูแลสภาพแวดล้อมในบ้านเรือนให้ถูกสุขลักษณะ ได้แก่ การบำบัดน้ำเสีย การกำจัดขยะมูลฝอยที่ถูกวิธี
  3. ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันตับอักเสบ เอ แต่ราคายังแพง การให้วัคซีนอาจพิจารณาในกลุ่มที่เสี่ยง ได้แก่ นักท่องเที่ยว ผู้ประกอบอาหาร เจ้าหน้าที่สถานสงเคราะห์คนชรา สถานเลี้ยงเด็ก ทหาร นักโทษ ชายรักร่วมเพศ ผู้ที่ยังไม่มีภูมิคุ้มกัน เป็นต้น

เอกสารอ้างอิง

  1. ยง ภู่วรวรรณ ไวรัสตับอักเสบและการป้องกัน คณะแพทย์ศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2539, 4-32
  2. กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการปฏิบัติงานเรื่อง การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรค. กรุงเทพมหานคร : ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย 2542.81
  3. Beneson, A.S. Control of Communication Diseases in Man. American Public Health Association, Washington, D.C., 1995.217.
  4. สถานการณ์โรคเด่น 2543 ปีที่ 3 ฉบับ 1-6 กองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข


ส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค